5187 sayılı yeni Basın
Kanunu TBMM'den 9 Haziran 2004 tarihinde geçti. Türkiye'nin neresinde olursa olsun, süreli yayın çıkarmak
isteyen kişi, kurum ya da kuruluşlar, o merkezdeki
Cumhuriyet Başsavcılığı'na beyanname vererek bildirimde bulunmak zorundadır.
Türkiye'de gazete&dergi vs yayını izne tabi değildir.
Ancak gerekli belgeleri hazırlayıp, ilgili makamlara vermek
suretiyle bir "bildirim" zorunluluğu vardır.
Kuruluşta yapılan bildirimin ardından, çıkan her nüshanın
ikişer örneği ilgili cumhuriyet savcılığına
"alındı belgesi" karşılığında gönderilmelidir.
Yayın başladıktan sonra en geç bir ay içerisinde,
mevkutenin sahibi, yazı işleri müdürü ve yazarlarının
"mal bildirimi"nde bulunması -ve her yıl
yenilemesi- gerektiğini de ayrıca hatırlatalım.
Mevkute
kuruluşunda, mevkutenin sahibi ve mevkutenin sorumlu
yazıişleri müdürü ile ilgili verilmesi gereken belgeleri
Basın Kanunu'nun aşağıda aktardığımız maddeleri, net cümlelerle
açıklamaktadır.. Önce kanun maddelerini aktaralım,
ardından da en alt bölümde detaylı olarak yapılacak işlemler
konusunda bilgi aktaracağız.
KURULUŞTA
GEREKLİ OLAN BELGELER
Beyanname
verilmesi
MADDE
7. —
Süreli yayınların çıkarılması için, kaydedilmek üzere
yönetim yerinin bulunduğu yer Cumhuriyet Başsavcılığına
bir beyanname verilmesi yeterlidir. Cumhuriyet Başsavcılığı
tarafından düzenlenen kayıtlar alenidir.
Kayıt
için verilen ve yayın sahibi, sahibin küçük veya tüzel
kişi olması halinde temsilcisi ile sorumlu müdür tarafından
imzalanan beyannamede yayının adı ve mahiyeti, hangi aralıklarla
yayımlanacağı, yönetim yeri, sahibinin, varsa
temsilcisinin, sorumlu müdürün ad ve adresleri ile yayının
türü gösterilir.
Beyannameye,
5 inci ve 6 ncı maddelerde yazılı şartların varlığını
gösteren belgeler ile yayın sahibi tüzel kişi ise tüzüğünün
veya ana sözleşmesinin veya vakıf senedinin bir sureti
eklenir.
Cumhuriyet
Başsavcılığı tarafından beyanname ve eklerinin teslim
edildiğini gösteren bir alındı belgesi verilir.
Beyannamenin
incelenmesi
MADDE
8. —
Beyannamenin ve eklerinin gerekli veya gerçek bilgileri içermemesi
veya yayın sahibinin veya temsilcisinin veya sorumlu müdürün
5 inci ve 6 ncı maddelerde yazılı şartlara sahip olmaması
halinde, Cumhuriyet Başsavcılığı beyannamenin
verilmesinden itibaren iki hafta içinde eksikliğin
giderilmesini veya gerçeğe aykırı bilgilerin düzeltilmesini
yayın sahibinden ister. Bu istemin tebliği tarihinden
itibaren iki hafta içerisinde yerine getirilmemesi halinde,
Cumhuriyet Başsavcılığı yayımın durdurulmasını asliye
ceza mahkemesinden talep eder. Mahkeme en geç iki hafta içinde
karar verir. Bu karara karşı acele itiraz yoluna başvurulabilir.
Beyanname
içeriğinde meydana gelen her değişiklik, iki hafta içinde,
gerekli belgelerle birlikte yeni bir beyanname ile aynı
makama bildirilir.
Birinci
fıkra hükmü, değişikliğe ilişkin beyannameler hakkında
da uygulanır.
Sorumlu
müdürün bu görevden ayrılması halinde, yenisi tayin
edilinceye kadar sorumluluk yayın sahibine veya temsilcisine
aittir.
Süreli
yayın sahibinin hakkını kaybetmesi
MADDE
9. —
Süreli yayın sahibinin beyanname verdiği tarihten itibaren
bir sene içinde süreli yayın yayımlanmaz veya yayımlandıktan
sonra yayıma üç yıl müddetle ara verilirse beyanname hükümsüz
kalır ve sağladığı hak ortadan kalkar.
556
sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname hükümleri saklıdır. Ancak, bu Kanunun yürürlük
tarihinde 5680 sayılı Basın Kanunu gereği mevkute neşredenler,
556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname hükümleri gereği mevkute neşretmekten alıkonulamazlar.
Teslim
yükümlülüğü
MADDE
10. —
Basımcı, bastığı her türlü yayının imzalı iki nüshasını,
dağıtım veya yayımın yapıldığı gün, mahallin
Cumhuriyet Başsavcılığına teslim etmekle yükümlüdür.
Bu
yükümlülük, basılmış eserin içerik ve biçim yönünden
herhangi bir değişikliği içeren daha sonraki basımları
ile tıpkı basımları için de geçerlidir.
Efendim, yukarıdaki yasa metni, her ne kadar istenen
belgeleri detaylı olarak açıklıyorsa da,
uygulamada bunun nasıl olacağı kafa karıştırıyor,
tekrar tekrar soruluyor.
O nedenle biraz daha bilgi vermek uygun olacak...
Süreli yayın konusunda ilgili cumhuriyet savcılığına
verilecek ilk belgeleri anlatarak başlayalım.
Gereken belgeler
Bu sayfada linki bulunan beyannameler hem sorumlu müdür hem
de yayın sahibi için ayrı ayrı doldurulur. Sorumlu müdür
olabilmek için en az lise mezunu olma şartı aranmaktadır.
Sorumlu müdür, sigortalı olarak ve 212 sayılı yasaya göre
çalıştırılmalıdır. Bu nedenle
sorumlu müdür için ayrıca bir SSK fişi hazırlatmanız ve
beyannamesini o işyerini esas
göstererek vermeniz gerekecek. (Mali müşaviriniz bu konuyu
detaylarıyla bilir).
Belgelerin
arasına sorumlu müdürün noter onaylı lise diploması örneği,
hem sorumlu müdür ve hem de yayın sahibi için birer örnek
ikametgah, nüfus cüzdanı örneği, sabıka kaydı
dosyaya eklenir. Yayıncı dernek, şirket ya da vakfın ana sözleşmesinden
bir örnek (tüzük, vakıf senedi vs) dosyaya konur.
Ana sözleşmede 'gazete-dergi vs yayıncılığı' ifadesinin
bulunması gerekir. Yoksa genel kurul toplanıp değişiklik
yapılmalıdır.
Dosyaya konacak son belge ise, yönetim kurulu kararı.... İlgili
şirket, dernek yada vakfın yönetim kurulu; yayının
periyodu, adı, sorumlu müdürü, dağıtım şekli, idare ve
baskı yerinin açıkça belirtildiği bir kararı deftere işleyip
onaylamalıdır. Örneğin o cümle şöyle kurulabilir:
"Merkezi İstanbul'da olmak üzere şirketimizce günlük
bir gazete yayınlanmasına,
gazetenin adının "Anadolu'' olmasına, Anadolu
gazetesinin sahipliğini şirketimiz adına Nuri Kolaylı'nın
yürütmesine, şirket temsilcisinin Çetin Seyhan olmasına, sorumlu yazı işleri
müdürlüğünün Tayfun Çavuşoğlu
tarafından yürütülmesine, gazetenin Yay-Sat aracılığıyla
dağıtılmasına, idare yerinin Babıali Caddesi 45 İstanbul şeklinde ilan edilmesine, gazetenin
idare merkezinde yayına hazırlandıktan sonra İkitelli
Atatürk Cad. N0:40'ta İkizler Matbaası'nda bastırılmasına karar verilmiştir."
Kendi matbaanız yoksa, basım işlemini yaptıracağınız
matbaayla sözleşme yapıp dosyaya
koydunuz mu... Artık dilediğiniz gibi yayıncılık
yapabilirsiniz....
Son
söz Yasaya göre, esas olan 'bildirim'dir... Yani Cumhuriyet
savcılığına başvurarak, bizim şirketimizin adı A,
sorumlusu B, adresi C'dir... Adı D olan bir dergi çıkaracağız...
Bizi belirttiğimiz adresten bulabilirsiniz... Emre
amadeyiz... diyerek
bir bildirimde bulunuyorsunuz... Bu bildirimde bulunduğunuz
andan itibaren de yayınızı basabilir, dağıtabilirsiniz...
Yasaya göre; eğer verdiğiniz evraklarda eksiklik varsa,
ilgili savcılığın yazılı talebi üzerine 15 gün içinde
eksiklerinizi giderme olanağına da sahipsiniz.
Çok ciddi uyarı
Bu arada unutmadan... Yukarıdaki yönetim kurulu kararında
yer alan her bilgi çok mühimdir... Diğer dergi ya da
gazetelerin künyelerini inceleyerek, kendi yayınınız
için de bir künye oluşturmalı, her sayıda mutlaka yayınlamalısınız...
Adresi, sahibi, sorumlu yazı işleri müdürü vs. belli
olmayan bir gazete yayınlamanın cezasının her sayı başına
20 milyar
liradan (20 bin YTL) başladığını söylersem, sanırım ne demek istediğim daha net anlaşılır.
BU KADAR BİLGİ
YETERLİ DEĞİL DİYE DÜŞÜNÜYORSANIZ...
Daha
geniş bilgi için Bu sitede basın mevzuatına ilişkin
detaylı sayılabilecek bilgiler mevcut. Ancak bazen tartışmak bazen de
iligili örneği ele alıp çözüm üretmek gereken konular da
olabiliyor. Soru sorabileceğiniz, detaylı bilgi alabileceğiniz, daha
fazla detayı sorgulayabileceğiniz forum sayfalarımızı da oluşturduk.
Basın mevzuatına ilişkin sorularınız varsa, sizi de bekleriz. Foruma
bağlan